پدرم، که قطره قطره‌ی مرکب قلمم یادگارعرق جبین اوست.
مادرم، که محبت‌هایش همواره پَر پروازم بوده است.
و همسرم، تک ستاره‌ی زندگیم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده1
فصل اول: کلیات تحقیق
مقدمه3
1-1- بیان مسأله4
1-2- اهمیت تحقیق7
1-3- اهداف تحقیق7
1-4- فرضیات تحقیق7
1-5- تعاریف8
1-5-1- گندم8
1-5-2- اقلیم مناسب8
1-5-3- میزان حرارت و رطوبت مورد نیاز رشد9
1-5-4- زمان کاشت9
1-5-5- تناوب زراعی9
1-5-6- ارقام مناسب کاشت10
1-5-7- میزان بذر مورد نیاز در هکتار10
1-5-8- ارتفاع گیاه10
عنوان صفحه
1-5-9- خاک مناسب10
1-5-10- نیاز کودی11
1-5-11-تعداد بوته در یک هکتار11
1-5-12- طریقه آبیاری11
1-5-13- میزان آب مصرفی در هکتار و دور آبیاری12
1-5-14- علف های هرز مزارع گندم12
1-5-15- آفات و بیماریها12
1-5-16- کنترل علفهای هرز13
1-5-17- عوامل سوء بر گندم13
1-5-18- عملکرد دانه14
1-6- منطقه مورد مطالعه وشرایط آن14
فصل دوم: پیشینه تحقیق
مقدمه17
2-1- مطالعات درداخل17
2-2- مطالعات در خارج20
فصل سوم : مواد وروش ها
3-1- روش تحقیق24
عنوان صفحه
فصل چهارم: نتایج و بحث
4-1- مقدمه32
4-1-1- روش آبیاری34
4-1-2- نحوه کشت36
4-1-3- تراکم کشت37
4-1-3- رقم مورد استفاده38
4-1-4- میزان آبکشی سالانه39
4-2- تحلیل استنباطی داده ها40
4-2-1- تخمین توابع شوری و نتایج آن40
4-2-2- تابع تولید گندم43
4-2-3- محاسبه هزینه صریح آبکشی47
4-2-4- اندازه‌ی بهینه برداشت در حالت رقابت آزاد48
4-2-5- اندازه‌ی بهینه‌ی برداشت در حالت اعمال مدیریت48
4-2-6- تابع هزینه50
4-3-6-1- تابع هزینه‌ی استخراج آب جهت تولید گندم50
4-3-7- تابع رفاه52
4-3-7-2- تأثیر شوری آب زیرزمینی بر رفاه جامعه54
عنوان صفحه
فصل پنجم : نتیجه گیری وبحث
نتایج56
پیشنهادها59
فهرست منابع وماخذ
منابع فارسی61
منابع انگلیسی66
فهرست جدولها
عنوان صفحه
جدول (4-1) اطلاعات روش آبیاری توسط کشاورز34
جدول (4-2) اطلاعات بافت خاک35
جدول (4-3) اطلاعات نحوه کشت36
جدول (4-4) اطلاعات تراکم کشت37
جدول (4-5) اطلاعات رقم مورداستفاده38
جدول (4-6) میزان کل آبکشی سالانه بهره‌برداران مورد مطالعه برای یک هکتارکشت در سال 91-9039
جدول (4-7) نتایج حاصل از تخمین مدل‌های خطی و خطی- لگاریتمی شوری41
جدول (4-8) نتایج حاصل از تخمین مدل‌ لگاریتمی شوری42
جدول (4-9) نتایج حاصل از تخمین تابع تولید گندم شهرستان ارسنجان سال 91-9045
جدول (4-10) محاسبه هزینه استخراج هر واحد آب از چاه در سال زراعی 91-90 (ریال)47
جدول (4-11) میزان بهره‌برداری بهینه از منابع آب در حالت اعمال مدیریت، در نرخ‌های مختلف تنزیل49
جدول (4-12) نتایج حاصل از تخمین تابع خطی هزینه‌ی متغیر گندم (ریال)50
جدول (4-13) میزان تغییر رفاه ناشی از افت سطح آب زیرزمینی در منطقه مورد مطالعه سال 91-9053
جدول (4-14) میزان تغییر رفاه ناشی از افت سطح آب زیرزمینی به دلیل افزایش هر دسی زیمنس بر متر شوری آب در منطقه مورد مطالعه 91-9054
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 توزیع درصد فراوانی روش آبیاری34
نمودار 4-2 توزیع درصد فراوانی بافت خاک35
نمودار 4-3 توزیع درصد فراوانی نحوه کشت36
نمودار 4-4 توزیع درصد فراوانی تراکم کشت37
نمودار 4-5 توزیع درصد فراوانی رقم مورد استفاده38
تخمین هزینه تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت باتاکید برشوری
(مطالعه موردی: گندمکاران شهرستان ارسنجان)
بهوسیلهی: جلیل خادم الحسینی
چکیده
برداشت بیش از حد ازسفره های آب زیر زمینی به علت عدم مدیریت صحیح منجربه کاهش سطح آب های زیر زمینی گردیده واز آن جایی که اقتصاد روستا بر پایه کشاورزی وکشاورزی نیز وابسته به آب است، کاهش سطح آب زیر زمینی، رفاه کشاورزان راتحت تاثیرقرارمی دهد. در مطالعه حاضرابتدا تابع شوری ، سپس تابع تولید ودر ادامه تابع هزینه و سپس تابع رفاه تخمین زده می شود.داده های مورد نیاز از طریق نمونه ای به اندازه تعداد 109 کشاورز درشهرستان ارسنجان در سال زراعی 90-91 جمع آوری شده است. نتایج این مطالعه نشان می دهد که به علت برداشت بیش از حد از منابع آب ، رفاه هرکشاورز به ازای هرمترمکعب افت سطح آب زیرزمینی 1193560 ریال کاهش می یابد.
کلمات کلیدی:
آبهای زیر زمینی، رفاه، هزینه ، تابع تولید، شوری

فصل اول:
کلیات تحقیق
مقدمه
جمعیت ایران درحال افزایش است، بنابراین تقاضا برای غذا، خدمات بهداشتی، مسکن، کالاهای بادوام مصرفی و سرمایه ای نیز بالا می رود. توسعه ی بخش های کشاورزی، صنعت، ساختمان و خدمات به سهم خود تقاضا برای آب را افزایش می دهند. اگر این افزایش در حجم تقاضا به شکل صحیحی مدیریت نشود، ممکن است بخش آب با افزایش تقاضای اضافی مواجه و ناچار با تعارضات و مشکلات مرتبط با تخصیص آب به شکل گسترده تری روبرو شود. بدیهی ست که این رویداد مانع توسعه ی پایدار بخش آب می شود.
افزایش تقاضا تاکنون با افزایش عرضه ی آب تأمین شده است. بخش خصوصی به استحصال آب از منابع زیرزمینی پرداخته و بخش عمومی به احداث سدهای مخزنی، انحرافی و شبکه های انتقال آب اقدام کرده است. منابع زیرزمینی بیشتر از جریان تغذیه ی طبیعی خود مورد بهره برداری قرار گرفته اند. به دلیل برداشت بیشتر از حد مجاز در 176 دشت از حدود 620 دشت ایران، حفرچاه جدید ممنوع شده است. اضافه ی برداشت در مناطقی مانند کرمان باعث تخریب مخازن زیرزمینی آب و نشست زمین شده و در گرگان به دلیل تخلیه ی سفره های آب شیرین و کاهش فشار آب آن ها، آب شور دریا به سفره های مزبور نفوذ و آب باقی مانده را شور کرده است. بر اثر حفر چاه های متعدد و تجاوز به آب خوان های قنات ها، بسیاری از آن ها خشک شده و زمین های مشروب آن ها از یک جریان پایدار آب محروم گشته ا ند. بنابراین عرضه ی آب اضافی از منابع سطحی و یا منابع زیرزمینی با هزینه های فزاینده ای در آینده همراه خواهد بود. با این وصف مدیریت عرضه آب در آینده از طریق استحصال آب های جدید از منابع سطحی یا زیرزمینی و یا از طریق تصفیه ی پس آب ها و آب های آلوده بسیار پرهزینه خواهد بود. بنابراین به نظر می رسد چالش های تقاضای آب را از طریق مدیریت تقاضا می توان مرتفع کرد. حتی در مصارف کشاورزی نیز آب در بسیاری از مناطق و دشت ها به بهترین مصرف اجتماعی خود نمی رسد، کمبود آب در دشت های خشک و گرم، ایجاب می کند که محصولاتی کشت شوند که آب کمی مصرف می کنند. برای نمونه مشاهده می شود که در خراسان چغندرقند که نیاز زیادی به آب دارد کشت می شود. درخوزستان که ذخایر آب فراهم تر است این محصول به شکل فراوان کشت نمی شود و به جای آن نیشکر کاشته می شود که دارای نیاز آبی زیادی در دوره کم آبی رودخانه هاست.
بنابراین باید نگاهی ویژه به منابع آب زیر زمینی داشته باشیم.این مطالعه نیز درصدد آن است که هزینه های تخریب منابع آب زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت را تخمین زند.
1-1- بیان مسأله
سفره های آب زیر زمینی چگونه تشکیل می شوند؟ بخشی از آب‌های سطحی و آبهای حاصل از بارندگی در اثر نیروی جاذبه وارد محیط خاک شده و به سمت پایین حرکت می‌کنند. جنس سنگ و خاک زمین در میزان نفوذ آب و حرکت آن در داخل زمین موثر است. لایه‌هایی از زمین که ظرفیت بالاتری برای جذب، ذخیره و انتقال آب دارند آبخوان نامیده می‌شوند. آبخوانها مانند یک مخزن، آب را در خود ذخیره میکنند و تشکیل سفرههای زیرزمینی را می دهند. باید توجه داشت که تشکیل یک مخزن آب زیر زمینی، هزاران سال طول می کشد، ابعاد سفرههای زیرزمینی از چند ده متر تا چند صد کیلومتر متفاوت می باشد. درسال‌های اخیر در بسیاری از کشورهای جهان برداشت آب از منابع زیرزمینی از میزان تغذیه سالیانه آن‌ها بیشتر بوده است. این امر به معنای استخراج و استفاده از آبی است که در طول هزاران سال در لایه‌های آبدار زمین ذخیره شده ‌است. با این کار سطح آب‌های زیرزمینی روز به روز افت کرده و سرانجام به جایی خواهد رسید که آبی برای برداشت وجود نخواهد داشت. پایین افتادن سطح آب‌های زیرزمینی موجب خشک شدن چشمهها، قناتها، چاهها و به خطر افتادن زندگی در اکثر مناطق می شود.جالب است بدانید در سال2005 (میلادی) چین، هند و ایران بیشترین برداشت را از منابع آب زیر زمینی داشته اند ( میزانی،1391).
یکی از تنگناهای اساسی دنیای امروز ناکافی بودن آب برای مصارف گوناگون اعم از شرب، صنعت، کشاورزی و محیط های طبیعی براساس الگوی کندمصرف است. کشاورزی ایران وابسته به استحصال آب های زیرزمینی است و برداشت بیش از حد منابع آب زیرزمینی در چند دهه اخیر منجر به کاهش قابل ملاحظه سطح ایستابی شده است. ایران با میانگین بارندگی250 میلیمتر در سال ومتوسط نزولات سالانه 413 میلیارد متر مکعب، در منطقه ای خشک و نیمه خشک واقع گردیده است . این میزان بارندگی 40 درصد کمتر از متوسط سالانه آسیا و یک سوم متوسط بارندگی سالانه جهان است. بیش از 70% نزولات تبخیر و به جو باز می گردد. میزان کل آب کشور پس از تبخیر (و با احتساب 8 میلیارد متر مکعب ورودی) 130 میلیارد متر مکعب است(سایت آبفا استان فارس). با توجه به محدودیت ها و شرایط جغرافیایی، حداکثر 80% از پتانسیل فوق، قابل استفاده می باشد. مصرف سالانه آب در بخشهای شرب، کشاورزی و صنعت 93 میلیارد متر مکعب است که حدود 86 میلیارد متر مکعب به بخش کشاورزی و 7 میلیارد مترمکعب به بخش شرب و صنایع اختصاص دارد. این درحالی است که کشورایران با حدود 3/7 میلیون هکتار کشت آبی پس از کشورهای هند، چین، آمریکا و پاکستان دارای بیشترین مساحت زیرکشت آبی درجهان است.
استان فارس یکی از استان هایی است که در مقایسه با سایر استان های کشور با مشکل بیلان منفی دشت ها روبرو است. در 67 دشت از مجموع 90 دشت کشاورزی استان فارس، بیلان آب زیرزمینی منفی است (فتحی وزیبایی، 1390). میانگین بارندگی در استان فارس در یک دوره 20 ساله بالغ بر 320 میلیمتر در سال می باشد. متوسط حداقل بارندگی آباده 150 و حداکثر بارندگی سرچشمه قره آغاج1200 میلیمتر می باشد. میزان متوسط نزولات سالانه در استان فارس ( مساحت 124000 کیلومتر مربع) حدود 40 میلیارد متر مکعب است. منابع کارستی، منبع اصلی آبهای زیر زمینی استان را تشکیل می دهد.
کارست از نظر زمین شناسی سیمای پیچیده ای دارد و دارای ویژگی های مخصوص بخود است. هر چنددر اصطلاح فنی به پدیده خوردگی و انحلال توده سنگ های کربناته ( آهک و دولومیت ) کارست گفته می شود، ولی می توان تعریف زیر را برای کارست پذیرفت که کارست پدیده ای در پوسته زمین است که آثار آن به صورت اشکال مختلف از قبیل حفرات و غارها در سطح و در زیر سطح وجود دارد . علت ایجاد چنین پدیده ای به وجود شکستگی ها و قابلیت انحلال توده سنگ مربوط می شود که در نتیجه آن یک سیستم آبزیر زمینی می تواند شکل بگیرد.
میزان برداشت سالیانه از آبهای سطحی 2/2 میلیارد متر مکعب است. نفوذی به سفره ها ناشی از آب برگشتی کشاورزی و سایر موارد 8/2 میلیارد متر مکعب است اما میزان برداشت از منابع آبهای زیر زمینی (کارست و آبرفت) 7/11 میلیارد متر مکعب است که تقریبا حدود 84 درصد آب مصرفی کشاورزی راشامل می شود. استان فارس هفت درصد خاک و جمعیت کشور را داراست و بیش از 13 درصد از محصولات کشاورزی کشور را تأمین می کند و جایگاه مهمی در کشاورزی ایران به خود اختصاص داده است. (سایت آبفا فارس) استان فارس در تولید برخی از محصولات استراتژیک از جمله گندم در سال های متمادی مقام نخست را به خود اختصاص داده است و با تولید حدود دو میلیون تن گندم در سال، 15 درصد از محصول مورد نیاز کشور را تولید می کند، اما کاهش نزولات آسمانی، تداوم خشکسالی سال های اخیر، برداشت بی رویه از سفره های آب زیرزمینی ازجمله مواردی است که بخش آب در استان فارس را با چالش جدی مواجه کرده است. کاهش سطح سفره های زیرزمینی مشکلاتی همچون خشک شدن چاه های آب، کاهش دبی رودخانه و آب چا ه ها،تنزیل کیفیت آب، افزایش هزینه پمپاژ و استحصال آب و نشست زمین را به دنبال دارد که این به نوبه خود منجر به کاهش دسترسی به آب و کاهش تولید برای کشاورزان می شود. از آنجایی که اقتصاد روستا بر پایه کشاورزی است و کشاورزی نیز وابسته به آب است این اثرات کاهش سطح آب های زیرزمینی رفاه کشاورزان را تحت تاثیر قرار می دهد (محسن پور،1378). متناسب با جایگاه استان فارس و اهمیت موضوع لازم است تا به بخش کشاورزی و منابع آب توجه شده و مطالعاتی در این زمینه صورت گیرد.
این پژوهش تلاش می کندهزینه تخریب منابع آب های زیر زمینی ناشی از اضافه برداشت رادرمورد محصول گندم درشهرستان ارسنجان براورد سازد.
1-2- اهمیت تحقیق
باتوجه به خشکسالی های اخیر وبهره برداری بی رویه از منابع آب زیر زمینی، در صدد آن هستم تا تاثیر آن برشوری آب ودرنتیجه اثرشوری آب برتولید محصولات کشاورزی ورفاه کشاورزان را مورد مطالعه قراردهم.
1-3- اهداف تحقیق
بررسی تاثیر اضافه برداشت آب زیر زمینی بر تولید محصولات کشاورزی
بررسی تاثیر اضافه برداشت آب زیر زمینی بر رفاه اقتصادی کشاورزان
بررسی روندتغییرات سطح آب زیرزمینی
بررسی تاثیر اضافه برداشت آب زیر زمینی بر شوری آب
1-4- فرضیات تحقیق
– میزان آب برداشتی از چاه ها بیش از آب ورودی به سفره ها است.
– تخلیه بیش از حد از منابع زیرزمینی به افزایش شوری آب های زیر زمینی می انجامد.
– تخلیه بیش از حد از چاه های کشاورزی باعث کاهش تولید محصول گندم می گردد.
– افزایش شوری آب های زیر زمینی سبب کاهش برداشت محصول می گردد.
– اضافه برداشت از آب های زیر زمینی باعث کاهش رفاه اقتصادی گندم کاران می گردد.
– اضافه برداشت از آب های زیر زمینی باعث افت سطح ایستابی می گردد.
– برداشت از منابع آب زیر زمینی در حالت رقابت آزاد بیشتر از حالت اعمال مدیریت است.
– اضافه برداشت از آب های زیر زمینی باعث افزایش هزینه ی استحصال آب می گردد.
1-5- تعاریف
1-5-1- گندم
گندم با نام علمی Triticum spp گیاهی استراتژیک و یکی از مهمترین گیاهان زراعی که 10 – 15 هزار سال قبل از میلاد حضرت مسیح (ع) در آسیا وجود داشته و مبداء اولیه آن را آسیای غربی (سوریه، فلسطین، مصر، ایران و هند و افغانستان و …) می دانند. گیاهی است جزء گروه غلات سردسیری ، تک لپه، نورپسند، علفی، یکساله، پائیزه یا بهاره، دارای ریشه ی افشان ،ساقه بند بند و توخالی، گره ها توپر و مغزدار ، برگ ها دراز و کشیده و بدون دمبرگ که بصورت متناوب در دو ردیف به ساقه اتصال دارند در قسمت میانی برگ در محل اتصال به غلاف به ساقه زبانک و در طرفین غلاف در محل زبانک زائده های کوچکی بنام گوشوارک وجود دارد و طوقه دارای بافتهای ریستمی که ریشه و برگها را تولید می کند و مهمترین قسمت برای غلات پائیزه است ، گل آذین سنبله و خودگشن (گل دارای سه پرچم، دو کلاله و یک تخمدان) و درصد کمی حداکثر 4 درصد دگر گشنی داشته و میوه آن فندقه و از تیره غلات Poaceae وجنس Triticum است.
1-5-2- اقلیم مناسب :
سازگاری با شرایط مختلف آب و هوائی از جمله آب و هوای گرم و مرطوب، گرم و خشک، معتدل، سرد و گیاه از نزدیک تا خط استوا تا حدود 60 درجه عرض شمالی و 40 درجه جنوبی رشد نموده و در برابر گرما، سرما، مقاومت نسبی از خود نشان داده و باران کافی در مراحل اولیه رشد و هوای گرم و خشک در آخر مرحله رشد سبب افزایش پروتئین دانه و سرما، خشکی و گرمای شدید و هوای گرم و آفتابی سبب کاهش پروتئین دانه می شود و در مناطق خشک دارای سرعت دوره رشد بیشتری است و در مناطقی ابری و مرطوب به خوبی رشد نکرده و در هوای معتدل و خنک در طول رشد وهوای گرم و خشک طی رسیدن دانه بهترین شرایط برای گندم است .
1-5-3- میزان حرارت و رطوبت مورد نیاز رشد :
حداقل درجه حرارت جهت جوانه زنی بذر 2 – 5 درجه سانتی گراد و در 10 – 20 درجه سانتی گراد بهتر جوانه زده و در تیپ های پاییزه در ابتدای رشد هر گاه درجه حرارت محیط به حدود 4- تا 5- درجه سانتی گراد کاهش یابد رشد متوقف شده و در مراحل بعدی رشد حد متوسط تحمل در برابر سرما از 10- تا 17- را تحمل می نماید. تیپ های پاییزه، در مناطق سرد تا 35- درجه سانتی گراد و در مناطق گرم 50 – 55 درجه سانتی گراد گرما را بخوبی تحمل و طی رشد گندم های پائیزه 2300 درجه- روز رشد (کاشت تا جوانه زنی 120 – 150 ، جوانه زنی تا پنجه 500 ، پنجه زنی تا گلدهی 850 ، گل دادن تا رسیدن دانه 800 کالری حرارت نیاز دارد ) و گندم های بهاره به کمتر از 1265 – 1550 درجه- روز رشد نیاز است.
1-5-4- زمان کاشت :

کشت پاییز در مناطق سرد مانندکوهرنگ اوایل تا اواخر مهرماه، در نواحی معتدل ماننداصفهان اواسط آبان ماه تا اواسط آذرماه،درنواحی گرم مانندکاشان اوایل مهرماه تا اواخر آبان ماه می باشد.
در کشت بهاره از نیمه اول اسفندماه تا نیمه اول فروردین ماه کشت صورت می گیرد.
طول دوره رشد و نمو210-235 روز با توجه به نوع رقم متغیر است .
1-5-5- تناوب زراعی :
کشت گندم بهتر است بعد از گیاهان وجینی یا جالیزی مانند سیب زمینی ، چغندرقند ، ذرت، حبوبات، سبزیجات و نباتات روغنی یا پس از آیش (بطور مثال سال اول چغندرقند، ذرت، سیب زمینی و سایر گیاهان وجینی مناسب با آب و هوای منطقه،سال دوم گندم وسال سوم آیش) صورت گیرد.
1-5-6- ارقام مناسب کاشت:
در مناطق معتدل مانند اصفهان وفارس رقم های قدس، روشن، بک کراس روشن، مهدوی، الموت، الوند، نیک نژاد، کویر ، سرخه، برکت، شیراز (10 – 75M )، پیشتاز (7 – 75M ) ، مرودشت ، چمران استفاده می شوند.
متحمل ترین ارقام به خشکی 7 – 75M و 18 – 730M و رقم های متحمل به شوری روشن، 10 – 75M و کویر می باشند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1-5-7- میزان بذر مورد نیاز در هکتار :
کشت گندم به دو صورت ماشینی و دستی انجام می گردد.
کاشت ماشینی به دو صورت ردیفکاروخطی کار صورت می گیرد. در کاشت با ردیفکار 110 – 140 کیلوگرم در هکتارو خطی کار 120 – 200 کیلوگرم در هکتاربذر مورد استفاده قرار می گیرد. در کاشت دستپاش 200 – 250 کیلوگرم در هکتارمعمولا بذر ریخته می شود.
در صورت عدم آماده بودن بستر بذر از نظر وجود کلوخه تا تسطیح ، بذر سالم ، قوه نامیه (کاشت دیر هنگام میزان بذر افزایش می یابد بطور مثال با ردیفکار (150 – 180 کیلوگرم در هکتار ) .
1-5-8- ارتفاع گیاه :
بطور متوسط با توجه به رقم ارتفاع گندم از 60 – 110 سانتی متر متغیر است.
1-5-9- خاک مناسب :
کشت گندم در هر خاکی امکان پذیر بوده مشروط بر اینکه خاک شور و باتلاقی و زیاد نرم و پودر شده نباشد.
1-5-10- نیاز کودی :
براساس آزمون خاکشناسی باید نیاز کودی گیاه را مشخص نمود، اما بطور متوسط می توان از کود حیوانی از جمله کود اسب، گاو، الاغ و شتر 30 – 40 تن در هکتار (نباید بطور مستقیم داده شود زیرا طوقه به این امر حساس است)، فسفر 100 – 150 کیلوگرم در هکتار و پتاس 50 – 100 کیلوگرم در هکتار که هر دو قبل از شخم در پائیز در صورت عدم جذب کود پتاسه می توان 2 – 4 تن آهک در هکتار هر 2 سال یکبار استفاده نمود. کود پتاسه باعث افزایش مقاومت گیاه در برابر عوامل مختلف از جمله سرما، آفات و بیماریها و … شده و کود ازته 150 – 300 کیلوگرم در مراحل (جوانه زنی 25 – 50 و پنجه دهی 30 – 100 ، ساقه دهی 30 – 50 ، گل دهی 30 – 50 و خوشه دهی)
مصرف زیاد کود ازته باعث افزایش رشد رویشی و حساس شدن گیاه در برابر عوامل مختلف مانند سرما، آفات و بیماریها و … می شود و محلول پاش اوره در زمان ساقه رفتن و ظهور (قبل از گلدهی و گرده افشانی به نسبت 5 در هزار + کود میکرو) و سایر عناصر مانند کلسیم، گوگرد ، منیزیم، آهن، بر، مس ، سدیم و ید می باشد.
1-5-11-تعداد بوته در یک هکتار :
بطور متوسط 2000000 بوته در هکتار یعنی در هر متر مربع 200 بوته و یا 200 – 400 بوته در هر متر مربع می روید.
1-5-12- طریقه آبیاری :
کرتی ، مکانیزه (نشتی یا جوی و پشته) ، بارانی (در زمان گرده افشانی باعث کاهش عملکرد دانه می شود).
1-5-13- میزان آب مصرفی در هکتار و دور آبیاری :
با توجه به درجه حرارت محیط، روش کاشت ، میزان ریزش باران، جنس زمین، رقم کاشت و سایر عوامل 4000 – 5800 متر مکعب و در گندمهای پائیزه و در مناطق خشک تا 8000 متر مکعب مورد استفاده قرار می گیرد.
دور آبیاری 5 – 11 روز (ارقام زودرس 7 – 8 روز یکبار و دیررس 8 – 10 روز یکبار) و با توجه به نوع رقم می باشد.
زمانهای حساس به آبیاری (جوانه زنی بذر در صورت عدم آبیاری قبل از کاشت و یا عدم بارندگی، ساقه دهی (ساقاب) ، (خوشاب) سنبله رفتن ، گل دهی (گل آب) و تشکیل دانه (دان آب) و حساسترین مرحله خوشاب که 15 روز قبل از خوشه بندی است .
1-5-14- علف های هرز مزارع گندم :
سلمه تره ، تلخه ، گل گندم، شنگ، گل قاصد، فرفیون، یولاف ، خارشتر ، شیرین بیان، کلاغک، هفت بند، ترشک بی تی راخ، سیلن، جغجغه، بومادران، گلرنگ وحشی، کاسنی، خُلر، بی برگ، یونجه، پیچک صحرایی، زیرک، سیاهدانه، خردل وحشی، خاکشیر، کنگر وحشی، تربچه وحشی، ماشک، اُزمک (تره تیزک) ، شقایق، منداب، فالاریس (خونی واش)، دم روباهی ، چچم، چاودار وحشی، جودره، جوخودرو و … علفهای هرز گندم محسوب می شوند.
1-5-15- آفات و بیماریها :
سوسک سیاه گندم، سوسک قهوه ای گندم، برگ خوار غلات، مگس گندم، زنبور ساقه خوار گندم، سن های زیان آورگندم، شته های گندم (شته سبز یا شته سمی گندم) ، تریپس گندم، پروانه های زیان آور (مینوزبرگ گندم ، پروانه ساقه خوار و گندم و جو) ، راست بالان زیان آور گندم آفات گندم می باشند.
زنگها (زرد – قهوه ای و …) ، سیاهک های گندم (پنهان ، آشکار ، برگی گندم) ، سفیدک سطحی غلات، سپتوریوزبرگ گندم، نماتد کلزای گندم ، سفیدک داخلی گندم، ویروس موزائیک نواری گندم، ویروس کوتولگی زرد، آجری شدن برگهای گندم ، بیماری لکه قهوه ای گندم و … از بیماری های معروف گندم می باشند.
1-5-16- کنترل علفهای هرز :
قبل از کاشت بذر کنترل فیزیکی علفهای هرز از جمله بوجاری نمودن بذر، حذف علفهای هرز حاشیه مزارع، مصرف صحیح کودهای دامی (کاملا پوسیده و عاری از بذر علفهای هرز) رعایت تناوب، شخم، جمع آوری کاه کش مزارع و مبارزه شیمیائی جهت پهن برگها توسط علف کش های شامل توفوردی Li/ha 1 – 5/1 ، گراستار 15 – 20 گرم در هکتار ، بروموکسیل 5/2 لیتر در هکتار و جهت باریک برگها از سافیکس Li/ha8/0 ، تاپیک ، پوماسوپر، گراسپ Li/ha 1، ایلوکسان Li/ha 5/3 استفاده می شود.
1-5-17- عوامل سوء بر گندم :
1- پرندگان که بعداز کاشت با خوردن دانه ها و جوانه های سبز شده باعث کاهش تراکم شده و آخر فصل و قبل از برداشت با خوردن دانه ها عملکرد را کاهش می دهند
2 – یخبندان بطور مستقیم و غیرمستقیم
3- آفات وبیماریها
4- ورس کردن :
گندم به ورس مقاومتر از جو بوده زیراسیلیس در آن بیشتر و فاصله میانگره ها نسبتا تو پّرتر است .
1-5-18- عملکرد دانه :
باتوجه به شرایط آب و هوایی (زمان شروع دوره زایشی مهمترین عامل تعیین کننده عملکرد است اگر نمو گل آذین زود باشد در اثر سرما از بین میرود و آسیب می بیند و اگر خیلی دیر شود در اثر دمای زیاد یا کمبود آب ممکن است دوره پر شدن دانه ها کوتاه گردد. نوع رقم، روش کاشت، تناوب ، حمله آفات و بیماریها و سایر شرایط4 – 6 تن درهکتار بطور متوسط ولی گاهی عملکرد به 10 تن به بالا هم رسیده است.
1-5-19- زمان برداشت :
بایستی خوشه ها کاملا خشک و بوته ها کاملا زرد شده باشد زمانی که رطوبت دانه ها به 20 درصد رسید برداشت را شروع می‌نمائیم و این زمانی است که اگر دانه ها را با دست فشار دهیم به آسانی شکسته شده ولی له نشود (حالات نیمه سخت و یا سخت برداشت میشود) و ساعات برداشت در مناطق مرطوب بعدازظهر بار رطوبت 12 – 16 درصد است که رطوبت در این زمان به حداقل میرسد و شبنم وجود ندارد و سایر مناطق رطوبت دانه ها به 15 – 16 درصد رسیده باشد برداشت را شروع می نمائیم و برداشت زودتر از موقع (مرحله شیری یا خمیری) باعث افزایش تلفات و کاهش عملکرد و دیرتر باعث ریزش دانه ها و کاهش عملکرد خواهد شد.
1-6- منطقه مورد مطالعه وشرایط آن
شهرستان ارسنجان درشمال شرقی استان فارس واقع شده است، که از طرف شمال به منطقه سرپنیران ازشهرستان پاسارگادومنطقه سرچهان از شهرستان بوانات ، از طرف شرق به شهرستان نی ریز ، از طرف غرب به شهرستان های مرودشت وپاسارگادوازطرف جنوب به شهرستان مرودشت وبخش کربال منتهی می گردد.این شهرستان دارای قدمتی زیادوسابقه ای دیرین می باشد و یکی از نقاط خوش آب وهوا وبه عنوان قلب سبز فارس لقب گرفته است .وجود جنگل های انبوه وچشمه سارهای فراوان دردل کوه وجنگل وآثار باستانی فراوان ومناظر بی بدیل طبیعت دراین شهرستان، نظرهرمسافرورهگذری رابه خودجلب می نماید.این شهرستان قریب به 54 هزار نفر جمعیت ودشتی هموار وحاصلخیز داردکه نزدیک به دوسوم جمعیت این شهرستان درروستاها زندگی می کنند وبه همین دلیل بخش کشاورزی نه تنها به عنوان یک بخش تولیدی مورد نظر است بلکه به سبب داشتن نقش بسیار حساس دربهبود شرایط بوم شناختی وادامه ی حیات اجتماعی – اقتصادی دراستان مورد توجه می باشد.
فصل دوم
پیشینه تحقیق
مقدمه
دراین قسمت خلاصه ای از مطالعات مشابه (هرچند که مطالعه ای کاملا مشابه یافت نشده است) جهت استفاده دراین تحقیق ارایه می گردد.
این مطالعات به دو بخش مطالعات داخل کشور و مطالعات خارج از کشور تقسیم می شود:
2-1- مطالعات درداخل:
ابراهیمی لویه(1378) درمطالعه ای که در دشت رفسنجان انجام داد بالازدگی لوله جدارچاه ها، نشت زمین وشکاف برداشت اراضی، کاهش تحکیم زمین وحرکت آب های شور را ازپیامدهای ناشی از برداشت اضافی از آبخوانه ها برشمرد.
احمدی وهمکاران(1384) در مطالعه ای که پیرامون تاثیر شوری آب آبیاری وکود روی برعملکرد وترکیب شیمیایی گندم داشتند به این نتیجه رسیدند که شوری آب آبیاری عملکرد دانه وکاه وکلش گندم را کاهش می دهد. در حالی که مصرف روی درتمامی سطوح شوری به غیر از شوری 12 دسی زیمنس برمتر عملکرد را بهبود می بخشد.
اسدی و همکاران(1390) در مطالعه ای به بررسی میزان کاربرد نهاده های مختلف تولید، تعیین سودآوری تولید گندم آبی،بررسی عوامل اقتصادی و اجتماعی بر عملکرد محصول، تعیین ارزش تولید متوسط و نهایی، محاسبه کشش تولید و برآورد حداقل قیمت گندم در شهرستان نیشابور در سال 1384 پرداختند. برای رسیدن به اهداف فوق با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی،تعداد153بهره بردار نمونه در منطقه انتخاب و اطلاعات لازم از طریق مصاحبه و تکمیل پرسش نامه جمع آوری کردند و به منظور بررسی عوامل اقتصادی و اجتماعی بر عملکرد محصول از تابع تولید دپرتین و جهت تعیین حداقل قیمت محصول از تحلیل سر به سر استفاده کردند.
نتایج نشان داد،میانگین مصرف بذر، کود فسفات، پتاس واوره در بین بهره برداران نمونه به ترتیب 225، 3/167، 5/72و 4/221کیلوگرم در هکتار؛ میانگین مصرف علف کشو آفت کش در بین بهره برداران نمونه به ترتیب 7/1 و4/1 لیتر در هکتار؛میانگین مصرف آب آبیاری بهره برداران 5325متر مکعب در هکتار؛ میانگین عملکرد دانه و کاه گندم کاران به ترتیب 3451 و2887 کیلوگرم در هکتار بود. فواصل آبیاری و تعداد دفعات آبیاری محصول به ترتیب 16 روز و 6 بار ولی دور آبیاری توصیه شده در منطقه بین 12-10 روز می باشد. سود خالص کشت گندم در حالت برداشت ماشینی و دستی در منطقه مورد مطالعه به ترتیب 952 و 633 هزار ریال در هکتار برآورد گردید. حداقل قیمتی که بتواند هزینه های مربوطه را بپوشاند در مالکیت شخصی در حالت برداشت ماشینی و دستی در منطقه به ترتیب 462و 554ریال به ازای هرکیلوگرم گندم برآورد شد. متغیرهای توضیحی منظور شده در مدل توانستند2.55درصد تغییرات عملکرد محصول را توضیح دهند. زارعین گندم کار از نهاده های زمین، بذر، نیروی کار، کود فسفات وآب در حد منطقی استفاده کردند زیرا کشش تولید آنها بین صفر و یک محاسبه شد. براساس نتایج این پژوهش، در صورتیکه از زمین، بذر، نیروی کار، کود فسفات وآب یک واحد بیشتر استفاده شود،ارزش محصول تولیدی به ترتیب 2/38، 5/6، 42/0، 1/3 و6/126 هزار ریال افزایش خواهد یافت.
خلیلیان ومهرجردی(1384) در مطالعه ای که پیرامون ارزش گذاری آب های زیر زمینی در بهره برداری کشاورزی درشهرستان کرمان انجام دادندبه این نتیجه رسیدندکه ارزش تولید نهایی آب درتولید گندم بیشتر ازهزینه استخراج هر واحد آب است وبه علت برداشت بیش از حد از منابع آب،رفاه تولید کنندگان گندم کاهش درخور توجهی می یابد.آنها باتخمین تابع تولیدگندم، ارزش اقتصادی هر متر مکعب آب را محاسبه کردند. سپس با تخمین تابع هزینه، تابع رفاه اجتماعی را برآورد کردند وبا استفاده از آن، اثرهای جنبی برداشت بیش از حد منابع رامحاسبه کردند. آن ها نشان دادند ارزش تولید نهایی آب درتولید گندم بیش از هزینه ی استخراج آن است وتغییرات هزینه ی برداشت، به علت افت سطح آب در میزان مصرف تاثیر زیادی ندارد وبرای کاهش برداشت باید روش های نوین آبیاری ترویج شود تا بهره برداری هرواحد آب مورد استفاده در بخش کشاورزی افزایش یابد.

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید